Quy định về chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn mới nhất

Hệ thống chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn đóng vai trò quan trọng trong công tác PCCC tại các tòa nhà, nhà xưởng, khách sạn và công trình công cộng. Hệ thống giúp duy trì ánh sáng khi mất điện, xác định hướng thoát hiểm và hỗ trợ sơ tán an toàn khi xảy ra sự cố.

Vậy quy định về chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn hiện nay như thế nào? Cần lắp đặt đèn Exit và đèn chiếu sáng khẩn cấp ở đâu? Cùng tìm hiểu các tiêu chuẩn PCCC liên quan trong bài viết dưới đây.

Các văn bản và tiêu chuẩn quy định về chiếu sáng sự cố

Khi thiết kế và lắp đặt hệ thống chiếu sáng sự cố, chỉ dẫn thoát nạn tại Việt Nam, cần tham khảo các văn bản và tiêu chuẩn liên quan sau:

Trong đó, TCVN 13456:2022 là tiêu chuẩn quan trọng quy định trực tiếp về thiết kế và lắp đặt đèn chiếu sáng sự cố, biển báo an toàn và sơ đồ chỉ dẫn thoát nạn.

Tiêu chuẩn được áp dụng cho công trình xây dựng mới, cải tạo, sửa chữa hoặc thay đổi công năng.

Quy định về chiếu sáng sự cố theo TCVN 13456:2022

Theo Mục 5.1 của TCVN 13456:2022, đèn chiếu sáng sự cố cần được bố trí tại những khu vực có nguy cơ mất an toàn khi nguồn điện chiếu sáng thông thường bị gián đoạn.

1. Các vị trí bắt buộc bố trí đèn chiếu sáng sự cố

Đèn chiếu sáng sự cố cần được lắp đặt tại những vị trí sau:

1. Cầu thang bộ thoát nạn: Đảm bảo đủ ánh sáng khi di chuyển lên xuống cầu thang.
2. Đường thoát nạn: Bố trí dọc hành lang, các vị trí chuyển hướng và nút giao hành lang.
3. Vị trí thay đổi cao độ: Những khu vực có bậc thềm, dốc hoặc thay đổi độ cao trên đường thoát nạn.
4. Cửa và lối ra thoát nạn: Giúp người bên trong nhận biết vị trí cửa thoát hiểm.
5. Gara để xe: Đảm bảo khả năng quan sát và di chuyển khi xảy ra sự cố.
6. Gian phòng có người làm việc: Khi khoảng cách từ điểm xa nhất trong phòng đến lối ra thoát nạn gần nhất lớn hơn 13 m. Nếu phòng có bố trí đường thoát nạn riêng, có thể chỉ cần lắp đèn trên đường thoát nạn đó.
7. Phòng kỹ thuật: Bao gồm phòng đặt trạm biến áp, phòng máy phát điện, phòng kỹ thuật thang máy và gian lánh nạn.
8. Khu vực điều khiển và chữa cháy: Bao gồm phòng trực điều khiển chống cháy, phòng bơm chữa cháy và các vị trí trang bị phương tiện PCCC khác.

Một số trường hợp có thể không cần bố trí đèn chiếu sáng sự cố:

• Sân vườn và khu vực sân thượng không có mái che.
• Nhà cao 1 tầng, diện tích sàn không quá 200 m² và diện tích lỗ hở trên tường ngoài nhà đạt tối thiểu 80%.

Việc áp dụng các trường hợp ngoại lệ cần căn cứ đúng điều kiện quy định tại tiêu chuẩn và yêu cầu an toàn cháy của công trình.

2. Yêu cầu về độ rọi của đèn chiếu sáng sự cố

Độ rọi là thông số quan trọng quyết định khả năng quan sát khi hệ thống chiếu sáng thông thường bị mất điện. TCVN 13456:2022 quy định mức độ rọi tối thiểu cho từng khu vực như sau:

Ngoài ra, tiêu chuẩn còn quy định tỷ lệ giữa độ rọi lớn nhất và nhỏ nhất dọc theo đường thoát nạn và khu vực chiếu sáng chống hoảng loạn không được vượt quá 40:1.

Các yêu cầu này giúp duy trì khả năng quan sát, hạn chế tình trạng chói lóa và hỗ trợ người sử dụng xác định hướng di chuyển an toàn.

3. Thời gian hoạt động của đèn chiếu sáng sự cố

Theo Điều 4.5 TCVN 13456:2022, đèn chiếu sáng sự cố và biển báo an toàn có nguồn điện dự phòng phải đảm bảo thời gian hoạt động ổn định liên tục tối thiểu 120 phút (2 giờ) khi xảy ra sự cố cháy, nổ.

Vì vậy, khi lựa chọn đèn chiếu sáng sự cố, cần quan tâm đến:

• Dung lượng và chất lượng pin hoặc ắc quy dự phòng.
• Khả năng tự động chuyển sang chế độ chiếu sáng khẩn cấp.
• Thời gian duy trì ánh sáng khi mất nguồn điện chính.
• Khả năng sạc và phục hồi pin sau khi nguồn điện được cấp trở lại.
• Khả năng hoạt động ổn định trong điều kiện môi trường lắp đặt.

Quy định về lắp đặt đèn Exit và biển chỉ dẫn thoát nạn

Đèn Exit và biển báo chỉ dẫn thoát nạn giúp xác định vị trí cửa ra, hướng di chuyển và lối thoát hiểm trong trường hợp khẩn cấp. Theo Mục 5.2 TCVN 13456:2022, việc bố trí các thiết bị này cần đáp ứng những yêu cầu sau.

1. Vị trí lắp đặt đèn Exit

Biển báo chỉ dẫn lối ra thoát nạn cần được lắp đặt tại:

• Tất cả lối ra vào của cầu thang bộ thoát nạn.
• Các đường thoát nạn trên tầng nhà.
• Tất cả lối ra của gian phòng có từ 2 lối ra thoát nạn trở lên.

Một số trường hợp có thể không cần bố trí biển báo chỉ dẫn lối ra nếu đáp ứng các điều kiện ngoại lệ tại Điều 5.2.1 của tiêu chuẩn.

Đối với công trình có nhiều phòng, hành lang hoặc khu vực chức năng khác nhau, cần khảo sát hướng di chuyển thực tế để xác định vị trí lắp đặt phù hợp.

2. Quy định về biển báo chỉ hướng thoát nạn

Biển báo chỉ hướng thoát nạn cần được bố trí:

• Trên các tuyến đường thoát nạn.
• Bên trong những gian phòng cần chỉ dẫn hướng di chuyển.
• Tại các vị trí bị che khuất tầm nhìn, nơi người sử dụng không thể nhận biết trực tiếp lối ra thoát nạn.

Biển báo cần thể hiện hướng di chuyển rõ ràng bằng mũi tên và ký hiệu phù hợp. Hướng chỉ dẫn phải thống nhất với phương án thoát nạn đã được thiết kế cho công trình.

3. Quy định về màu sắc và nội dung biển báo Exit

Theo Điều 4.6 TCVN 13456:2022, biển báo an toàn phải thể hiện rõ chữ LỐI RA hoặc EXIT, kết hợp với ký hiệu hình học thích hợp.

Yêu cầu về màu sắc:

• Nền biển: Màu xanh lá cây.
• Chữ và ký hiệu: Màu trắng.
• Nội dung: Thể hiện rõ lối ra hoặc hướng thoát nạn.

Ngoài ra, biển báo cần đảm bảo khả năng nhận diện trong điều kiện bình thường và khi nguồn điện chiếu sáng chính bị sự cố.

4. Quy định về chiều cao và khoảng cách lắp đặt biển báo

Tiêu chuẩn TCVN 13456:2022 đưa ra các yêu cầu cụ thể về vị trí và kích thước biển báo:

Lưu ý:

• Biển báo thông thường có thể lắp ngay phía trên cửa nếu cửa cao hơn 2,7 m.
• Tại khu vực có nguy cơ tích tụ khói, biển báo nên được lắp thấp hơn trần tối thiểu 0,5 m để hạn chế bị khói che khuất.
• Không được lắp biển báo được chiếu sáng từ bên ngoài tại khu vực có nguy cơ bị khói tích tụ che khuất theo yêu cầu của tiêu chuẩn.

Đối với biển báo tầm thấp, đây là giải pháp hỗ trợ người sử dụng tìm đường thoát nạn khi khói che khuất các biển báo phía trên, không thay thế biển báo an toàn thông thường.

5. Yêu cầu về độ chói của biển báo Exit

Độ chói ảnh hưởng đến khả năng nhận diện biển báo trong môi trường thiếu sáng hoặc có khói.

Theo Điều 5.2.4 TCVN 13456:2022:

• Khi hoạt động bình thường, biển báo phải đảm bảo độ chói theo ISO 3864-1.
• Khi xảy ra sự cố, độ chói tối thiểu theo tất cả các hướng phải đạt 2 cd/m².
• Trong trường hợp tầm nhìn có khả năng bị ảnh hưởng nhiều bởi khói từ đám cháy, độ chói tối thiểu phải đạt 10 cd/m².

Ngoài ra, biển báo cần đảm bảo tính đồng đều về độ chói và màu sắc để người sử dụng dễ dàng nhận diện ký hiệu thoát hiểm.

Quy định về sơ đồ chỉ dẫn thoát nạn

Sơ đồ chỉ dẫn thoát nạn giúp người sử dụng xác định vị trí hiện tại, lối ra gần nhất và phương án di chuyển khi xảy ra cháy, nổ hoặc sự cố.

Theo Điều 5.2.9 TCVN 13456:2022, sơ đồ chỉ dẫn thoát nạn cần được bố trí trong các trường hợp:

• Các tầng có diện tích lớn hơn 1.000 m².
• Các tầng có từ 2 lối ra thoát nạn trở lên.
• Phòng nghỉ của khách sạn và các cơ sở lưu trú, cho thuê phòng ở.

1. Nội dung cần có trên sơ đồ thoát nạn

Sơ đồ chỉ dẫn thoát nạn gồm 2 phần chính:

Phần ký hiệu hình học:

• Mặt bằng của tầng hoặc phòng.
• Vị trí hiện tại của người xem sơ đồ.
• Lối ra và hướng di chuyển thoát nạn.
• Vị trí cầu thang bộ.
• Vị trí các phương tiện, thiết bị chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Phần chỉ dẫn bằng chữ:

• Nội dung hướng dẫn xử lý khi xảy ra cháy.
• Trình tự các bước cần thực hiện.
• Những lưu ý quan trọng khi di chuyển đến nơi an toàn.

2. Kích thước và vị trí lắp đặt sơ đồ thoát nạn

Sơ đồ cần được đặt tại vị trí dễ nhìn, dễ nhận biết và nơi có người thường xuyên qua lại.

Độ cao lắp đặt được tính từ mặt sàn đến mép dưới sơ đồ, ở mức 1,5 m ± 0,2 m.

Quy trình kiểm tra và bảo trì hệ thống chiếu sáng sự cố

Để đảm bảo hệ thống hoạt động hiệu quả khi xảy ra sự cố, cần thực hiện kiểm tra và bảo trì định kỳ theo hướng dẫn của nhà sản xuất, hồ sơ thiết kế và yêu cầu quản lý PCCC của công trình.

Quy trình kiểm tra có thể thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Kiểm tra tình trạng bên ngoài

• Kiểm tra vỏ đèn, mặt kính và các bộ phận bảo vệ.
• Đảm bảo đèn không bị nứt vỡ, hư hỏng hoặc bám bụi quá nhiều.
• Kiểm tra biển báo Exit có bị che khuất hay không.

Bước 2: Kiểm tra khả năng hoạt động

• Kiểm tra đèn có sáng khi cấp nguồn điện bình thường.
• Mô phỏng tình huống mất điện để kiểm tra khả năng tự động chuyển sang chế độ dự phòng.
• Kiểm tra độ sáng và khả năng nhận diện của đèn Exit.

Bước 3: Kiểm tra pin dự phòng

• Kiểm tra tình trạng pin hoặc ắc quy.
• Đánh giá thời gian lưu điện thực tế.
• Thay pin khi thiết bị không còn đáp ứng thời gian hoạt động yêu cầu.

Bước 4: Vệ sinh và bảo dưỡng

• Làm sạch bề mặt đèn và biển báo.
• Kiểm tra đầu nối điện, dây dẫn và bộ sạc.
• Thay thế linh kiện hoặc thiết bị bị hư hỏng.

Bước 5: Ghi nhận kết quả

Lập biên bản kiểm tra, ghi nhận tình trạng thiết bị và kế hoạch khắc phục để đảm bảo hệ thống luôn sẵn sàng hoạt động.

>> Xem thêm:

• Đèn LED Exit chỉ lối thoát hiểm được gắn ở đâu?
• Cách chọn đèn Exit chỉ dẫn thoát hiểm phù hợp

Câu hỏi thường gặp – FAQ

1. Đèn chiếu sáng sự cố phải có thời gian lưu điện bao lâu?

Theo TCVN 13456:2022, đèn chiếu sáng sự cố và biển báo an toàn phải hoạt động liên tục tối thiểu 120 phút khi mất điện.

2. Độ rọi tối thiểu của đèn chiếu sáng sự cố là bao nhiêu?

Đường thoát nạn rộng đến 2 m cần độ rọi tối thiểu 1 Lux; gian phòng cần tối thiểu 0,5 Lux.

3. Đèn Exit nên lắp ở độ cao bao nhiêu?

Biển báo Exit thường được lắp ở độ cao 2 – 2,7 m tính từ mặt sàn. Với cửa cao hơn 2,7 m, có thể lắp biển ngay phía trên cửa.

4. Khoảng cách giữa các biển báo Exit tối đa bao nhiêu?

Khoảng cách giữa các biển báo dọc đường thoát nạn không được vượt quá 25 m.

5. Công trình nào cần lắp sơ đồ chỉ dẫn thoát nạn?

Các tầng có diện tích trên 1.000 m², có từ 2 lối ra thoát nạn trở lên và phòng nghỉ khách sạn, cơ sở lưu trú cần bố trí sơ đồ thoát nạn theo tiêu chuẩn.

6. Đèn chiếu sáng sự cố có tự động bật khi mất điện không?

Có. Đèn có chức năng tự động chuyển sang nguồn pin dự phòng khi nguồn điện chính bị gián đoạn.

Tuân thủ quy định về chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn giúp đảm bảo an toàn khi xảy ra cháy, nổ hoặc mất điện. Chủ đầu tư cần lựa chọn đèn Exit, đèn chiếu sáng sự cố phù hợp, bố trí đúng vị trí và kiểm tra định kỳ.

Tham khảo các sản phẩm đèn Exit và đèn chiếu sáng sự cố VINALED để lựa chọn giải pháp phù hợp cho công trình.

CÔNG TY CỔ PHẦN VINALED
Địa Chỉ: 152/24 Thành Thái, P. Hòa Hưng, TP. HCM
Hotline: 1900 1732
Email: sales@vinaled.com
Website: vinaled.com