Đèn huỳnh quang là gì? Ưu nhược điểm khi sử dụng

Đèn huỳnh quang là gì? Đây là loại đèn phát sáng nhờ phản ứng hóa học, cụ thể là cần kích thích hơi thủy ngân để tạo ra tia UV, rồi qua lớp bột huỳnh quang để biến thành ánh sáng.

Đèn huỳnh quang từng là lựa chọn hàng đầu cho mọi nhu cầu chiếu sáng trong gia đình, văn phòng và nhà xưởng nhờ sáng hơn đèn sợi đốt mà tiết kiệm điện hơn đáng kể. Tuy nhiên, khi công nghệ LED phát triển mạnh, đèn huỳnh quang dần bộc lộ nhiều hạn chế như nhấp nháy, giảm sáng theo thời gian, chứa thủy ngân, tuổi thọ không cao và chi phí bảo trì lớn. Trong bài viết này, VINALED sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về loại bóng này cũng như xu hướng chuyển dịch sang đèn LED là tất yếu.

Đèn LED VinaLED hiện là lựa chọn tốt nhất để thay thế đèn huỳnh quang. Ngoài việc giá hợp lý, ánh sáng phủ rộng, tiết kiệm điện thì đèn LED còn hoạt động bền bỉ hơn. Đặc biệt là an toàn cho người dùng và môi trường vì không chứa thủy ngân bên trong.

Đèn huỳnh quang là gì? Cấu tạo và nguyên lý hoạt động

Đèn huỳnh quang đánh dấu bước tiến mới trong thiết bị chiếu sáng, khi ánh sáng không còn đến từ nhiệt mà từ phản ứng phát quang của khí và lớp bột huỳnh quang. Dưới đây là phân tích chi tiết về cấu tạo và cơ chế hoạt động của đèn huỳnh quang để bạn hiểu rõ vì sao loại đèn này từng được sử dụng phổ biến trong thời gian dài.

Đèn huỳnh quang là gì?

Đây là loại đèn phát sáng dựa trên hiện tượng phóng điện trong hơi thủy ngân để tạo tia cực tím UV. Sau đó lớp bột huỳnh quang phủ bên trong ống thủy tinh chuyển tia UV thành ánh sáng nhìn thấy được.

Nói dễ hiểu thì đèn huỳnh quang không phát sáng trực tiếp từ dây tóc nóng đỏ như đèn sợi đốt, mà phát sáng theo cơ chế phóng điện – tạo UV – bột huỳnh quang biến thành ánh sáng.

Cấu tạo đèn huỳnh quang

Một bộ đèn huỳnh quang thường gồm:

• Ống thủy tinh: dạng ống thẳng, vòng hoặc compact
• Bột huỳnh quang phủ mặt trong ống
• Điện cực ở hai đầu ống gồm filament/electrode
• Hơi thủy ngân và khí trơ như argon/neon… ở áp suất thấp
• Chấn lưu: hạn dòng và hỗ trợ đèn khởi động
• Tắc te: tạo xung mồi.

Trong đó, chấn lưu và tắc te quyết định đèn có sáng ổn định hay không. Đây cũng là nguyên nhân khiến đèn huỳnh quang nhấp nháy.

Nguyên lý hoạt động đèn huỳnh quang là gì?

Khi bật công tắc, chấn lưu và tắc te sẽ hoạt động để khởi động phóng điện trong ống. Dòng điện kích thích hơi thủy ngân, tạo ra tia cực tím tác động lên lớp bột huỳnh quang. Từ đây sẽ phát ra ánh sáng trắng. Bạn có thể hiểu điện năng không biến thành ánh sáng ngay, mà phải đi qua bước trung gian là tia UV và lớp bột huỳnh quang.

Nguyên lý hoạt động đèn huỳnh quang 

Phân loại các dòng đèn huỳnh quang phổ biến

Đèn huỳnh quang không chỉ có một kiểu duy nhất mà được phát triển thành nhiều loại khác nhau để phù hợp với từng nhu cầu chiếu sáng cụ thể. Mỗi loại sẽ khác nhau về hình dạng, công suất và cách lắp đặt để bạn dễ dàng lựa chọn loại phù hợp nhất.

Đèn huỳnh quang ống thẳng

Đây là loại phổ biến nhất, thường gọi là đèn tuýp huỳnh quang với thiết kế ống dài, lắp trong máng đèn. Loại đèn này thường dùng chiếu sáng cho nhà ở, hành lang, lớp học, văn phòng, nhà kho.

Đèn huỳnh quang compact

Loại compact thường có dạng xoắn hoặc gập chữ U, dùng chung đui E27/E14. Ưu điểm nổi bật của dòng đèn này là gắn như bóng đèn thông thường, nhưng vẫn dùng công nghệ huỳnh quang với chấn lưu (ballast) tích hợp bên trong.

Đèn huỳnh quang vòng

Đèn vòng thường dùng trong đèn ốp trần hay không gian cần ánh sáng tỏa đều theo hình tròn. Ứng dụng phổ biến của loại đèn này là chiếu sáng phòng khách, hành lang.

Đèn huỳnh quang không có tắc te

Một số đèn huỳnh quang sẽ dùng ballast điện tử (là chấn lưu điện tử) nên không cần tắc te. Vì thế, nó sẽ khởi động nhanh hơn, ít nhấp nháy cùng hiệu suất chiếu sáng tốt hơn so với chấn lưu sắt truyền thống.

Kiểu đèn huỳnh quang không có tắc te 

Ứng dụng của đèn huỳnh quang trong cuộc sống

Nhờ khả năng phát sáng ổn định và tiết kiệm điện hơn so với đèn sợi đốt, đèn huỳnh quang từng là lựa chọn quen thuộc trong nhiều không gian sinh hoạt và làm việc. Đây là loại đèn truyền thống, đáp ứng tốt các nhu cầu chiếu sáng phổ thông.

Đèn huỳnh quang trong chiếu sáng dân dụng

Với nhu cầu chiếu sáng nhà ở, hành lang, bếp sẽ dùng dạng tuýp huỳnh quang hoặc compact. Ưu điểm của loại này là giá rẻ, dễ thay nên vẫn được sử dụng phổ biến cho đến hiện nay.

Ứng dụng trong chiếu sáng công nghiệp

Đèn huỳnh quang còn được ứng dụng phổ biến cho nhà xưởng, kho bãi, khu sản xuất quy mô vừa nhờ độ phủ sáng rộng. Tuy nhiên, công nghiệp ngày nay đang chuyển sang đèn LED vì khả năng tiết kiệm điện của đèn LED tốt hơn cũng như giúp giảm chi phí bảo trì.

Ứng dụng chiếu sáng thương mại

Tại siêu thị, cửa hàng, chợ, trung tâm dịch vụ, đèn huỳnh quang cũng được sử dụng nhờ độ phủ sáng rộng. Với thiết kế dạng tuýp dài nên số lượng đèn lắp cũng được giảm đáng kể.

Ứng dụng của đèn huỳnh quang trong chiếu sáng thương mại 

Ứng dụng đèn huỳnh quang trong chiếu sáng chuyên dụng

Ngoài ra, đèn huỳnh quang còn được dùng trong vài trường hợp chiếu sáng đặc biệt. Cụ thể như hộp đèn quảng cáo, bảng hiệu và một số thiết bị chiếu sáng chuyên dụng khác.

Ưu nhược điểm của đèn huỳnh quang là gì?

Đèn huỳnh quang mang lại nhiều cải tiến hơn so với đèn sợi đốt nhưng vẫn tồn tại những hạn chế nhất định. Để chọn đúng loại đèn phù hợp thì bạn cần nhìn nhận song song cả mặt lợi ích lẫn những điểm chưa tối ưu trong quá trình sử dụng.

Đèn huỳnh quang vừa có giá thấp, vừa nhiều kiểu dáng 

Ưu điểm của đèn huỳnh quang

• Tiết kiệm điện hơn đèn sợi đốt khi cùng độ sáng
• Ánh sáng phủ rộng, phù hợp không gian cần chiếu sáng đồng đều
• Chi phí đầu tư ban đầu thấp, dễ mua, dễ thay thế
• Có nhiều kiểu dáng: tuýp dài, compact, vòng…

Nhược điểm khi sử dụng đèn huỳnh quang

• Chứa thủy ngân nên sẽ gây nguy cơ ô nhiễm và ảnh hưởng sức khỏe nếu bóng bị vỡ.
• Dễ nhấp nháy, đặc biệt khi dùng chấn lưu sắt từ hoặc tắc te cũ, gây mỏi mắt, nhức đầu khi dùng lâu.
• Tuổi thọ không cao so với đèn LED.
• Suy giảm quang thông theo thời gian, khiến ánh sáng yếu dần theo thời gian.
• Khởi động chậm, nhất là khi trời lạnh hoặc nguồn điện không ổn định.
• Chấn lưu, tắc te dễ hỏng nên phải tốn chi phí bảo trì.

So sánh đèn huỳnh quang và đèn LED

Đèn huỳnh quang và đèn LED đại diện cho hai giai đoạn khác nhau của công nghệ chiếu sáng, mỗi loại có thế mạnh và giới hạn riêng. Ngay dưới đây là bảng so sánh nhỏ để bạn dễ dàng lựa chọn giải pháp chiếu sáng phù hợp với nhu cầu sử dụng thực tế.

Vì sao nên thay thế đèn huỳnh quang bằng đèn LED?

Việc thay thế đèn huỳnh quang bằng đèn LED không chỉ là xu hướng công nghệ, mà còn là bước chuyển sang giải pháp chiếu sáng hiệu quả và bền vững hơn. Và dưới đây là những lý do quan trọng khiến đèn LED ngày càng được ưa chuộng trong cả dân dụng lẫn công nghiệp.

Đèn LED đang dần thay thế đèn huỳnh quang 

Tiết kiệm điện và chi phí thay thế, sửa chữa

Đèn LED cho cùng độ sáng thường tiêu thụ ít điện hơn và ít hỏng vặt hơn. Đặc biệt là với văn phòng, nhà xưởng, siêu thị, nơi bật đèn nhiều giờ mỗi ngày. Việc chuyển sang đèn LED giúp giảm rõ rệt tiền điện hàng tháng, chi phí thuê thợ sửa chữa và không làm gián đoạn công việc khi sự cố chiếu sáng xảy ra.

An toàn cho người dùng và môi trường do không chứa thủy ngân

Huỳnh quang chứa thủy ngân là vấn đề lớn về môi trường và an toàn khi vỡ bóng. Còn đèn LED không chứa thủy ngân nên ít nguy cơ phát tán chất độc hại, thân thiện hơn nhằm đáp ứng xu hướng xanh, sạch, bền vững.

Nguồn sáng ổn định, tăng hiệu suất trong công việc và học tập

Ánh sáng ổn định giúp giảm mỏi mắt, hạn chế nhức đầu do nhấp nháy. Qua đó tăng khả năng tập trung học tập và làm việc. Với các không gian như lớp học, văn phòng, bệnh viện, nhà xưởng, là nơi con người làm việc liên tục thì chất lượng ánh sáng không chỉ đảm bảo tiện nghi mà còn là yếu tố ảnh hưởng đến năng suất và sức khỏe.

Hy vọng với những chia sẻ của bài viết sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về đèn huỳnh quang là gì. Có thể nói đây là loại đèn được người dùng ưu ái trong thời gian dài. Tuy nhiên, đèn LED vừa chiếu sáng bền bỉ, đa dạng kiểu dáng và nguồn sáng cùng chi phí phải chăng nên ngày càng có nhiều người chuyển sang dùng hơn. Hãy liên hệ với VINALED để được giải đáp chi tiết hơn về lý do vì sao nên ưu tiên dùng đèn LED thay vì huỳnh quang.